Sau nhiều năm thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới khi khái niệm “tài chính số” không còn chỉ dành cho ngân hàng hay doanh nghiệp công nghệ, mà dần trở thành một phần trong đời sống thường nhật của người dân. Việc chương trình “Ngày không tiền mặt 16/6” chính thức được mở rộng thành “Ngày Tài chính số 2026” được xem là dấu mốc cho thấy tham vọng xây dựng một hệ sinh thái tài chính toàn diện, nơi mọi giao dịch, hoạt động kinh doanh và nhu cầu tài chính cá nhân đều được kết nối trên nền tảng số.
Theo thông tin được công bố tại họp báo ngày 26/5 tại TP.HCM, chương trình năm nay do Ngân hàng Nhà nước và UBND TP.HCM chỉ đạo, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng nhiều đơn vị tổ chức với chủ đề “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số”. Không chỉ dừng ở việc khuyến khích người dân quét mã QR hay sử dụng ví điện tử, chương trình được định vị như một chiến dịch quy mô lớn nhằm mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại cho cộng đồng.
Sau 7 năm triển khai, “Ngày không tiền mặt” đã tạo ra nhiều thay đổi đáng kể trong hành vi tiêu dùng. Nếu trước đây thanh toán điện tử chủ yếu xuất hiện ở trung tâm thương mại, siêu thị hay các cửa hàng lớn, thì hiện nay mã QR đã phủ sóng từ quán cà phê, xe bán hàng rong đến chợ truyền thống. Chính sự thay đổi này đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ hơn trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính, thanh toán số chỉ là bước khởi đầu. Khi mọi giao dịch được số hóa và dữ liệu tài chính dần được chuẩn hóa, người dân và hộ kinh doanh sẽ có thêm cơ hội tiếp cận tín dụng, quản lý dòng tiền, thương mại điện tử cũng như các dịch vụ tài chính hiện đại khác. Đây cũng là lý do chương trình năm nay chuyển trọng tâm từ “không tiền mặt” sang “tài chính số”.
Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, tăng cường quản lý hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán và minh bạch hoạt động kinh doanh, việc xây dựng hệ sinh thái tài chính số được xem là xu hướng tất yếu. Đặc biệt với hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ, việc tham gia hệ thống thanh toán số không chỉ giúp giao dịch thuận tiện hơn mà còn tạo ra “hồ sơ tài chính” minh bạch để tiếp cận vốn vay chính thức thay vì phụ thuộc vào tín dụng phi chính thức như trước đây.
Một trong những hoạt động đáng chú ý của chương trình năm nay là chiến dịch “Chuyển mã QR – Nhận đa lợi ích”, triển khai tại nhiều khu vực thương mại sôi động như chợ Bến Thành hay phố ẩm thực Phan Xích Long. Chiến dịch hướng đến việc hỗ trợ các hộ kinh doanh chuẩn hóa phương thức thanh toán, kết nối với nhiều giải pháp tài chính thông minh và nâng cao trải nghiệm cho khách du lịch quốc tế thông qua thanh toán xuyên biên giới.
Theo giới chuyên môn, việc chuẩn hóa mã QR và đồng bộ hệ thống thanh toán sẽ giúp hoạt động kinh doanh minh bạch hơn, đồng thời giảm đáng kể chi phí vận hành cho các hộ buôn bán nhỏ. Khi dữ liệu giao dịch được ghi nhận rõ ràng, người kinh doanh cũng dễ dàng quản lý doanh thu, kiểm soát dòng tiền và từng bước chuyên nghiệp hóa mô hình kinh doanh của mình.
Không chỉ tập trung vào giao dịch thanh toán, chương trình còn đặt trọng tâm vào vấn đề an toàn tài chính trong môi trường số. Hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số” diễn ra ngày 6/6 tại khách sạn Rex sẽ quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng kinh doanh nhằm tìm kiếm giải pháp phát triển hệ sinh thái tài chính số an toàn, bền vững và có tính kết nối cao.
Trong bối cảnh lừa đảo công nghệ ngày càng tinh vi, việc nâng cao nhận thức cho người dùng được xem là yếu tố sống còn để xây dựng niềm tin vào nền tài chính số. Vì vậy, chương trình năm nay dành nhiều không gian cho các hoạt động hướng dẫn kỹ năng bảo mật, phòng chống gian lận trực tuyến và quản lý tài chính cá nhân.
Điểm nhấn lớn nhất của “Ngày Tài chính số 2026” là “Lễ hội Tài chính số” diễn ra tại phố đi bộ Nguyễn Huệ trong hai ngày 6 và 7/6, dự kiến thu hút khoảng 100.000 – 120.000 lượt người tham dự. Không gian lễ hội được thiết kế như một “xã hội tài chính số thu nhỏ”, nơi người dân có thể trực tiếp trải nghiệm các giải pháp công nghệ tài chính hiện đại trong đời sống hàng ngày.
Tại đây, người tham gia sẽ được tiếp cận nhiều phân khu tương tác như trải nghiệm thanh toán thông minh, công nghệ tài chính, bảo mật giao dịch hay các workshop quản lý tài chính cá nhân. Bên cạnh đó là các hoạt động âm nhạc, trình diễn công nghệ nhằm tăng tính kết nối cộng đồng và đưa khái niệm tài chính số trở nên gần gũi hơn với giới trẻ.
Việc chuyển đổi từ “Ngày không tiền mặt” sang “Ngày Tài chính số” cho thấy Việt Nam đang đặt mục tiêu lớn hơn: xây dựng một hệ sinh thái tài chính hiện đại, minh bạch và bao trùm hơn cho toàn xã hội. Khi thanh toán số không còn là xu hướng mà trở thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế, cuộc cạnh tranh trong thời gian tới sẽ không chỉ nằm ở tốc độ giao dịch, mà còn ở khả năng mở rộng cơ hội tài chính cho mọi người dân trong kỷ nguyên số.
Phan Thái
