Chuyển đổi số, AI, Fintech và yêu cầu phát triển bền vững đang làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động. Trước xu hướng này, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM xác định đổi mới chương trình và tăng kết nối thực tiễn là trọng tâm trong giai đoạn phát triển mới.
Không phải ngẫu nhiên câu chuyện về nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành một trong những nội dung trọng tâm tại Hội thảo cấp Quốc gia “50 năm khẳng định vị thế dẫn đầu trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại Việt Nam (HUB-L50)”. Sự kiện diễn ra trong năm đánh dấu 50 năm xây dựng và phát triển của Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM (HUB), đồng thời mở ra những trao đổi về hướng đi của giáo dục đại học trong giai đoạn mới.
Từ một cơ sở đào tạo chuyên sâu về tài chính – ngân hàng, HUB hiện đứng trước những thay đổi rất khác của thị trường. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Fintech, tài chính xanh và ESG đang tạo ra những yêu cầu mới đối với người lao động.
Điều đó cũng đồng nghĩa giảng đường đại học không thể chỉ cung cấp kiến thức chuyên ngành rồi chờ sinh viên bước vào thị trường lao động. Người học cần được chuẩn bị cả năng lực công nghệ, kỹ năng thực hành và khả năng liên tục cập nhật kiến thức.
Một trong những điểm đáng chú ý tại HUB-L50 là định hướng tích hợp giữa kinh tế và công nghệ trong chương trình đào tạo.
Theo chia sẻ của GS.TS. Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng HUB, nhà trường đang chuyển mạnh theo hướng đa ngành, liên ngành. Từ 20 ngành thuộc 8 lĩnh vực, HUB dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô đào tạo lên 24 ngành thuộc 9 lĩnh vực.
Sự thay đổi này xuất phát từ chính yêu cầu của thị trường lao động. Một sinh viên tài chính hay ngân hàng ngày nay có thể không chỉ làm việc với những nghiệp vụ truyền thống. Họ phải hiểu dữ liệu, công nghệ, các nền tảng số và những công cụ đang làm thay đổi hoạt động của các định chế tài chính.
Tại hội thảo, định hướng được đặt ra là sinh viên các ngành kinh tế cần được tiếp cận thêm những kiến thức công nghệ như lập trình, cơ sở dữ liệu, AI, blockchain và khoa học dữ liệu.
Cách tiếp cận này cho thấy một sự thay đổi đáng kể trong quan niệm về đào tạo. Công nghệ không còn là lĩnh vực đứng bên ngoài các ngành kinh tế mà đang trở thành một thành tố quan trọng trong năng lực nghề nghiệp của người học.
Với giáo dục đại học, đây cũng là bài toán không đơn giản. Chương trình phải đủ nền tảng để người học nắm chắc chuyên môn, nhưng đồng thời phải đủ linh hoạt để cập nhật những công nghệ và phương thức làm việc mới.
Nếu nhà trường là nơi xây dựng nền tảng tri thức thì doanh nghiệp chính là môi trường kiểm chứng khả năng vận dụng kiến thức ấy.
Từ thực tế tuyển dụng và sử dụng lao động, đại diện Ngân hàng TMCP Quân đội cho rằng mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được đẩy sâu hơn. Thay vì chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập hoặc tuyển dụng sau khi tốt nghiệp, doanh nghiệp có thể tham gia ngay từ quá trình xây dựng chương trình đào tạo.
Ông Nguyễn Trường Sinh, Giám đốc Chi nhánh Khánh Hội, Ngân hàng TMCP Quân đội cho biết: “Trong 50 năm qua, Trường Đại học Ngân hàng luôn là đơn vị hàng đầu đào tạo nguồn nhân lực tài chính. Nhằm đáp ứng kỷ nguyên số, chúng tôi nghiên cứu các mô hình liên kết như Tam xoắn hay Learning by doing, khẳng định việc sinh viên tham gia thực tập và nghiên cứu ứng dụng sớm sẽ tăng cường năng lực thực hành cùng cơ hội phát triển nghề nghiệp.”
Đây là một trong những vấn đề được quan tâm tại HUB-L50 khi khoảng cách giữa kiến thức trên giảng đường và yêu cầu công việc thực tế ngày càng cần được rút ngắn.
Một chương trình đào tạo hiệu quả, theo hướng tiếp cận này, không chỉ trả lời câu hỏi sinh viên cần học gì mà còn phải đặt ra vấn đề doanh nghiệp đang cần người lao động có năng lực gì.
Từ nghiên cứu về sự liên kết giữa HUB và doanh nghiệp, nhóm nghiên cứu đề cập các mô hình liên kết nhà trường – doanh nghiệp, mô hình “tam xoắn” giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, cũng như mô hình học tập kết hợp giữa lý thuyết và thực hành.
Điểm chung của những mô hình này là đưa thực tiễn đến gần hơn với sinh viên.
Khi được tiếp xúc sớm với môi trường nghề nghiệp, người học có thể hiểu rõ hơn công việc mình sẽ làm, nhận diện khoảng trống về kỹ năng và chủ động điều chỉnh quá trình học tập. Với doanh nghiệp, đây cũng là cơ hội tham gia hình thành nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế.
Đổi mới đào tạo không chỉ nằm ở giáo trình hay số lượng ngành học. Không gian và phương thức học tập cũng đang được đặt lại trong bối cảnh chuyển đổi số.
Tại hội thảo, đại diện doanh nghiệp đề xuất HUB phát triển các không gian học tập số, trong đó sinh viên có thể tiếp cận dữ liệu và mô phỏng những hoạt động gần với môi trường tài chính thực tế như giao dịch, chứng khoán, ngoại tệ và dữ liệu quốc tế.
Một đề xuất khác là mô hình giảng viên – doanh nghiệp theo hướng hai chiều. Theo đó, cán bộ ngân hàng có thể có thời gian tham gia hoạt động tại trường, trong khi giảng viên cũng có cơ hội trải nghiệm tại doanh nghiệp.
Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể tạo ra sự trao đổi hai chiều về nhu cầu của sinh viên, yêu cầu của người lao động và những thay đổi trong hoạt động quản trị ngân hàng.
Đây cũng là cách để chương trình đào tạo tránh tình trạng chậm hơn thực tế nghề nghiệp.
Đây có lẽ cũng là bài toán lớn nhất của giáo dục đại học: đổi mới nhưng không đánh mất nền tảng.
Một sinh viên có thể sử dụng những công cụ công nghệ mới, nhưng vẫn cần hiểu bản chất của tài chính, ngân hàng và kinh tế. Ngược lại, kiến thức nền tảng nếu không được cập nhật bằng công nghệ và thực tiễn mới sẽ khó đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Trong định hướng phát triển, HUB hướng tới xây dựng nguồn nhân lực có năng lực số, tư duy liên ngành, khả năng thích ứng và hội nhập. Nội dung hội thảo cũng nhấn mạnh mục tiêu đào tạo những công dân vừa am hiểu địa phương vừa có năng lực hội nhập quốc tế.
Từ giảng đường đến doanh nghiệp, từ kiến thức chuyên ngành đến công nghệ, câu chuyện đào tạo nhân lực chất lượng cao đang được đặt trong một hệ sinh thái rộng hơn.
Quốc Thái
