Phát biểu của CEO Bkav Nguyễn Tử Quảng về việc cần mở thêm không gian cho doanh nghiệp tư nhân công nghệ đang tạo nhiều tranh luận trong giới chuyên gia. Câu chuyện không chỉ xoay quanh cạnh tranh thị trường mà còn phản ánh khát vọng xây dựng những tập đoàn công nghệ Việt đủ sức vươn ra toàn cầu.
Theo ông Quảng, Việt Nam không thiếu nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Ông cho rằng nhiều kỹ sư Việt Nam hoàn toàn có khả năng tham gia phát triển các sản phẩm công nghệ mang tính toàn cầu, nhưng môi trường cạnh tranh hiện nay chưa tạo đủ dư địa cho khu vực tư nhân bứt phá.
Lãnh đạo Bkav nhận định các doanh nghiệp nhà nước lớn như VNPT hay Viettel đang sở hữu lợi thế vượt trội về hạ tầng, nguồn lực tài chính và khả năng thu hút nhân sự. Điều này khiến doanh nghiệp tư nhân khó cạnh tranh ở nhiều mảng công nghệ, đặc biệt là phần mềm, nền tảng số hay dịch vụ công nghệ thông tin. Theo ông, nếu các tập đoàn nhà nước tập trung vào hạ tầng viễn thông thay vì mở rộng sâu sang lĩnh vực công nghệ ứng dụng, thị trường sẽ có thêm không gian để doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn.
Ông Quảng thậm chí so sánh đề xuất này với “Khoán 10” trong nông nghiệp cuối thập niên 1980. Theo cách nhìn của ông, khi cơ chế được tháo gỡ đúng điểm nghẽn, sức sáng tạo và năng lực của khu vực tư nhân có thể tạo ra những thay đổi rất nhanh chóng. Ông tin rằng công nghệ Việt Nam đang cần một cú hích thể chế tương tự để hình thành những tập đoàn công nghệ đủ sức cạnh tranh quốc tế.
Quan điểm của CEO Bkav lập tức thu hút sự chú ý bởi tính thẳng thắn và phần nào gây tranh cãi. Một số ý kiến đồng tình rằng doanh nghiệp tư nhân công nghệ tại Việt Nam vẫn gặp nhiều rào cản về cơ hội thị trường, cơ chế đấu thầu hay khả năng tiếp cận khách hàng lớn. Trong khi đó, nhiều ý kiến khác cho rằng việc cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn là điều tất yếu trong nền kinh tế thị trường, và năng lực sản phẩm mới là yếu tố quyết định để tạo ra một “Big Tech” thực sự.
Bản thân Bkav cũng là doanh nghiệp từng theo đuổi tham vọng xây dựng hệ sinh thái công nghệ “Make in Vietnam”. Từ phần mềm diệt virus, nhà thông minh cho đến điện thoại Bphone, doanh nghiệp này nhiều năm qua liên tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ lõi.
Tuy nhiên, hành trình đó cũng đi kèm không ít thách thức. Dòng điện thoại Bphone từng được kỳ vọng trở thành biểu tượng smartphone Việt nhưng chưa đạt được thành công thương mại như mong đợi. Nhiều sản phẩm của Bkav gây chú ý lớn khi ra mắt nhưng gặp áp lực cạnh tranh mạnh từ các thương hiệu quốc tế.
Dù vậy, ông Nguyễn Tử Quảng vẫn kiên trì với quan điểm rằng muốn tạo ra doanh nghiệp công nghệ toàn cầu, Việt Nam cần chấp nhận đầu tư dài hạn cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng công nghệ không thể phát triển nếu doanh nghiệp chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn hay làm gia công đơn thuần.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và chuyển đổi số đang trở thành xu hướng toàn cầu, áp lực xây dựng các doanh nghiệp công nghệ mạnh ngày càng lớn đối với Việt Nam. Không chỉ là câu chuyện doanh thu hay thị phần nội địa, vấn đề còn nằm ở khả năng tạo ra sản phẩm có giá trị quốc tế, sở hữu công nghệ lõi và xây dựng thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Những phát biểu của CEO Bkav vì thế không chỉ phản ánh góc nhìn của một doanh nhân công nghệ, mà còn mở ra cuộc tranh luận rộng hơn về vai trò của doanh nghiệp nhà nước và khu vực tư nhân trong nền kinh tế số. Nhiều chuyên gia cho rằng thay vì đặt vấn đề “ai nên rút lui”, điều quan trọng hơn là xây dựng một môi trường cạnh tranh minh bạch, nơi mọi doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận thị trường công bằng và được khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Việt Nam hiện đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp tỷ trọng ngày càng lớn trong GDP, đồng thời thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Để đạt được mục tiêu đó, bài toán không chỉ là vốn đầu tư hay nhân lực, mà còn là cơ chế phát triển dài hạn cho doanh nghiệp công nghệ nội địa. Và dù đồng tình hay phản đối quan điểm của ông Nguyễn Tử Quảng, phát biểu này vẫn đang tạo thêm động lực cho các cuộc thảo luận về con đường hình thành những “Big Tech” mang thương hiệu Việt trong tương lai.
