Sáng 15/9, tại Hà Nội, Chương trình Bản Sắc 2026 chính thức được phát động, mở ra một sân chơi trực tuyến kết hợp văn hóa, truyền thông số và trí tuệ nhân tạo (AI), hướng tới đưa những câu chuyện về lịch sử, di sản và đời sống văn hóa Việt Nam đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.
Chương trình do Tổng Công ty Truyền thông Đa phương tiện (VTC) chủ trì, phối hợp với Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Các hoạt động được triển khai trên website bansac.vn, với định hướng lan tỏa nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội về phát triển văn hóa.
Điểm đáng chú ý của Bản Sắc 2026 là thay vì tiếp cận văn hóa theo cách truyền thống, chương trình lựa chọn không gian số làm phương thức kết nối. Người tham gia có thể sử dụng các công cụ công nghệ hiện đại để tìm hiểu, sáng tạo và kể lại những câu chuyện văn hóa bằng góc nhìn cá nhân.
Chương trình mở rộng đối tượng tham gia tới công dân Việt Nam và người nước ngoài đang sinh sống, học tập, làm việc tại Việt Nam, không giới hạn độ tuổi, giới tính hay nghề nghiệp.
Theo ban tổ chức, Bản Sắc không chỉ hướng đến một cuộc thi mà được định hình như một hành trình để mỗi người tham gia trở thành một người kể chuyện về văn hóa Việt. Từ học sinh, sinh viên đến người dân ở các địa phương, mỗi cá nhân có thể lựa chọn những chất liệu văn hóa gần gũi với mình để thể hiện bằng hình thức phù hợp.
Phát biểu tại họp báo, ông Dương Thế Lương, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Truyền thông Đa phương tiện (VTC), cho biết chương trình năm nay gồm hai hoạt động chính.
Thứ nhất là cuộc thi sáng tác video ngắn Kết nối Bản sắc, khuyến khích người tham gia ứng dụng AI và công nghệ số trong quá trình xây dựng tác phẩm. Công nghệ có thể hỗ trợ dựng hình, tạo hiệu ứng, xử lý hình ảnh, âm thanh và cách kể chuyện, qua đó giúp các nội dung văn hóa tiếp cận công chúng bằng phương thức trực quan, sinh động hơn.
Tuy nhiên, đại diện VTC nhấn mạnh công nghệ không phải yếu tố thay thế con người. Nội dung, câu chuyện, cảm xúc và những trải nghiệm thực tế của nhân vật vẫn là trung tâm quyết định giá trị của sản phẩm.
Đây cũng là một trong những nguyên tắc được ban tổ chức lưu ý đối với người dự thi. AI chỉ được sử dụng như công cụ hỗ trợ, minh họa và tăng hiệu quả truyền tải. Việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm nội dung chính xác, trung thực và tuân thủ thể lệ của chương trình.
Hoạt động thứ hai là cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến Hiểu biết Bản sắc, được thiết kế theo hướng đơn giản, trực quan, giúp người tham gia tiếp cận các kiến thức liên quan đến chính sách văn hóa, lịch sử, di sản và những giá trị truyền thống của dân tộc.
Năm nay, phần thi trắc nghiệm có thêm một số ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao trải nghiệm. Hệ thống AI được sử dụng để giám sát quá trình thi và hỗ trợ phân phối câu hỏi theo các mức độ khó phù hợp với năng lực của từng người tham gia. Theo ban tổ chức, đây là một trong những giải pháp nhằm hướng tới quá trình thi minh bạch và công bằng hơn.
Không gian tổ chức trực tuyến cũng được xem là điểm nhấn của Bản Sắc 2026. Thông qua bansac.vn, người tham gia có thể tiếp cận các hoạt động của chương trình, gửi tác phẩm, tham gia bình chọn và thực hiện bài thi trắc nghiệm.
Với cuộc thi video, các chỉ số tương tác như lượt xem, lượt thích, bình luận và chia sẻ được sử dụng trong cơ chế bình chọn, xếp hạng. Ban tổ chức hướng tới việc xây dựng một hệ thống tương tác rõ ràng, qua đó tạo điều kiện để những câu chuyện văn hóa có khả năng lan tỏa rộng hơn trên môi trường số.
Các chất liệu được khai thác cũng khá rộng, từ di sản, lễ hội, ẩm thực, trang phục truyền thống đến những câu chuyện đời thường gắn với văn hóa tại từng địa phương. Đây đều là những nội dung quen thuộc trong đời sống nhưng có thể được tái hiện bằng cách kể mới, hình thức mới khi kết hợp với các công cụ kỹ thuật số.
Ông Dương Thế Lương cho rằng nếu nhận được sự hưởng ứng từ cộng đồng, Bản Sắc có thể từng bước hình thành một nguồn dữ liệu số về văn hóa được đóng góp bởi chính người dân. Khi đó, mỗi cá nhân không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn có thể trở thành người góp phần lưu giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa.
Cách tiếp cận này đặt ra một vai trò mới cho công nghệ trong hoạt động bảo tồn và quảng bá văn hóa. Thay vì xem AI là công cụ tách biệt với các giá trị truyền thống, chương trình hướng tới sử dụng công nghệ như một phương tiện để chuyển tải những câu chuyện cũ bằng ngôn ngữ phù hợp với công chúng hiện đại.
Trong bối cảnh mạng xã hội và các nền tảng số ngày càng trở thành kênh tiếp nhận thông tin phổ biến, việc đưa nội dung văn hóa lên môi trường trực tuyến cũng mở rộng khả năng tiếp cận tới những nhóm công chúng vốn ít có điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa trực tiếp.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội về công nghệ là yêu cầu kiểm soát chất lượng nội dung. Khi AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình tạo hình ảnh, âm thanh và video, yếu tố xác thực của câu chuyện văn hóa trở thành vấn đề được đặt ra. Vì vậy, việc chương trình xác định con người và nội dung thực tế là yếu tố trung tâm được xem như một nguyên tắc quan trọng trong quá trình sáng tạo.
Từ hai sân chơi gồm sáng tác video và thi trắc nghiệm, Bản Sắc 2026 hướng tới tạo ra nhiều cách tiếp cận khác nhau với văn hóa Việt Nam. Người tham gia có thể tìm hiểu kiến thức, chia sẻ trải nghiệm hoặc sáng tạo nội dung, trong khi công nghệ đóng vai trò kết nối và khuếch đại khả năng truyền tải.
Các đại biểu thực hiện nghi thức bấm nút phát động Chương trình Bản Sắc 2026 sáng 15/9, chính thức mở ra hành trình đưa những câu chuyện văn hóa Việt đến gần hơn với cộng đồng trên không gian số.
Mục tiêu cuối cùng của chương trình là thúc đẩy sự quan tâm, tìm hiểu và chủ động tham gia của cộng đồng vào việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc. Trong cách tiếp cận của Bản Sắc, công nghệ không thay thế truyền thống mà được kỳ vọng trở thành cầu nối để những giá trị được hình thành qua nhiều thế hệ tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
Hoàng Hà
