Hàng trăm phụ huynh, giáo viên và người chăm sóc trẻ tại TPHCM đã được trang bị kiến thức, kỹ năng thông qua dự án hỗ trợ phát triển trẻ trong những năm đầu đời. Đánh giá độc lập cho thấy 98% phụ huynh khảo sát đã thay đổi hành vi chăm sóc con tại nhà.
Ngày 17/9, Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TPHCM phối hợp Tổ chức Planète Enfants & Développement (PE&D) tổ chức Hội nghị tổng kết Dự án “Hỗ trợ chăm sóc vì sự phát triển toàn diện cho trẻ em trong những năm đầu đời tại gia đình và cộng đồng trên địa bàn TPHCM, giai đoạn 2023-2026”.
Dự án hướng đến nhóm trẻ dưới 6 tuổi có hoàn cảnh đặc biệt hoặc có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, với mục tiêu giúp các em được tiếp cận bình đẳng với những dịch vụ hỗ trợ phù hợp. Sau 3 năm thực hiện, chương trình tập trung vào một trong những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của trẻ là năng lực của cha mẹ, người chăm sóc và những người làm công tác hỗ trợ trẻ.
Theo báo cáo tại hội nghị, dự án đã tổ chức 23 lớp tập huấn cho 819 phụ huynh, đồng thời triển khai 277 buổi sinh hoạt Câu lạc bộ Trẻ em với sự tham gia của 559 phụ huynh. Kết quả đánh giá độc lập cho thấy 98% phụ huynh được khảo sát cho biết đã thay đổi hành vi và áp dụng các thực hành mới trong quá trình chăm sóc con tại gia đình.
Con số này phản ánh một trong những mục tiêu quan trọng của dự án: đưa kiến thức từ các buổi tập huấn vào đời sống hằng ngày. Thay vì chỉ cung cấp thông tin, hoạt động được thiết kế nhằm giúp phụ huynh hiểu hơn về nhu cầu phát triển của trẻ, cách tương tác, chăm sóc và nhận diện những vấn đề cần được hỗ trợ.
Song song với gia đình, dự án dành nguồn lực để nâng cao năng lực cho những người trực tiếp chăm sóc trẻ tại các cơ sở. 176 giáo viên, người chăm sóc trẻ và cán bộ tại trường tình thương, cơ sở mầm non ngoài công lập và cơ sở bảo trợ xã hội đã được tập huấn các kỹ năng liên quan đến chăm sóc và hỗ trợ trẻ.
Tại một số cơ sở, những kiến thức được trang bị không chỉ liên quan đến hoạt động giáo dục mà còn bao gồm các kỹ năng thiết thực trong đời sống. Nội dung tập huấn có nhận diện và phát triển cảm xúc của trẻ, sơ cứu cơ bản để phòng ngừa tai nạn thương tích như sặc sữa, sặc cháo, nuốt dị vật, cùng các vấn đề về vệ sinh và chăm sóc sức khỏe.
Đại diện một cơ sở hỗ trợ xã hội đánh giá các chuyên đề mang tính thực tiễn, giúp đội ngũ chăm sóc có thêm phương pháp hỗ trợ trẻ. Qua quá trình triển khai, một số trẻ có tiến bộ về khả năng phát huy giác quan, tập nói và tương tác; giáo viên cũng từng bước điều chỉnh cách truyền đạt để phù hợp với khả năng tiếp thu của từng trẻ.
Tuy nhiên, thực tế tại các cơ sở chăm sóc trẻ cũng cho thấy những khoảng trống cần tiếp tục được giải quyết. Có những trẻ gặp hạn chế về khả năng tiếp thu và cần phương pháp hỗ trợ chuyên sâu hơn. Dù cơ sở đã bố trí nhân viên và mời chuyên gia bên ngoài, việc can thiệp đối với nhóm trẻ có đặc điểm riêng vẫn đòi hỏi thời gian và nguồn lực.
Từ thực tế đó, đại diện cơ sở đề xuất các đơn vị tiếp tục nghiên cứu và có chương trình hỗ trợ chuyên sâu đối với trẻ có hoàn cảnh đặc thù tại các trung tâm bảo trợ xã hội.
Tại Làng Thiếu niên Thủ Đức, dự án được thử nghiệm ở khu sơ sinh. Đơn vị hiện quản lý 281 trẻ, trong đó 112 trẻ dưới 4 tuổi. Mô hình ban đầu được triển khai tại một gia đình, với hai cô, mẹ phụ trách chăm sóc khoảng 15 trẻ.
Theo đại diện Làng Thiếu niên Thủ Đức, sau quá trình tập huấn, những người trực tiếp chăm sóc trẻ đã nắm được kiến thức và áp dụng vào công việc. Trẻ có những tiến bộ được ghi nhận trong quá trình chăm sóc và tương tác.
Từ kết quả bước đầu, đơn vị đề xuất mở rộng mô hình sang các gia đình còn lại. Đáng chú ý, những cô, mẹ đã được tập huấn có thể tiếp tục hướng dẫn cho đồng nghiệp, qua đó tạo khả năng nhân rộng từ chính đội ngũ tại cơ sở.
Một kết quả khác được ghi nhận trong quá trình dự án là việc kết nối trẻ em và gia đình với các dịch vụ thiết yếu. Gần 200 lượt chuyển gửi đã được thực hiện để trẻ và gia đình tiếp cận các dịch vụ về y tế, dinh dưỡng và giáo dục.
Đối với nhóm trẻ gặp khó khăn về ngôn ngữ sau dịch bệnh, hoạt động hỗ trợ ngôn ngữ và tâm lý cũng cho thấy tác động tích cực. Một số trẻ chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ được can thiệp, giúp cải thiện khả năng giao tiếp và có điều kiện nhập học đúng độ tuổi.
Bên cạnh đào tạo trực tiếp, dự án cũng xây dựng đội ngũ giảng viên nguồn. 25 người được đào tạo, trong đó 22 giảng viên, báo cáo viên tiếp tục đồng hành cùng chương trình. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để duy trì kiến thức và hỗ trợ nhân rộng mô hình trong cộng đồng.
Tại hội nghị, các đại biểu không chỉ đánh giá những kết quả đạt được mà còn tập trung vào câu hỏi làm thế nào để các hoạt động có thể tiếp tục sau khi giai đoạn dự án kết thúc. Việc duy trì đội ngũ đã được đào tạo, sử dụng các học liệu sẵn có và tăng cường kết nối giữa gia đình, cơ sở chăm sóc, y tế và các dịch vụ xã hội được đặt ra như những hướng cần tiếp tục quan tâm.
Trong giai đoạn tới, dự án dự kiến đóng gói 13 video hướng dẫn và truyền thông để tiếp tục chia sẻ, phục vụ hoạt động đào tạo và nhân rộng. Mạng lưới y tế cũng được xác định là một nhóm cần tăng cường kết nối, bởi bác sĩ và nhân viên y tế thường là những người tiếp xúc sớm với gia đình khi trẻ gặp vấn đề về sức khỏe, dinh dưỡng hoặc phát triển.
Cùng với chăm sóc và phát triển trẻ, dự án định hướng tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong lĩnh vực phòng chống bạo lực, xâm hại trẻ em và mua bán người. Cách tiếp cận này mở rộng phạm vi hỗ trợ từ chăm sóc, giáo dục sang bảo vệ trẻ trước những nguy cơ trong cộng đồng.
Hội nghị tổng kết vì vậy không chỉ là dịp nhìn lại các hoạt động được triển khai trong giai đoạn 2023-2026 mà còn là cơ sở để các bên đánh giá những gì đã làm được, những hạn chế còn tồn tại và tìm giải pháp duy trì tác động lâu dài. Với nhóm trẻ trong những năm đầu đời, việc được chăm sóc đúng cách, phát hiện sớm nhu cầu và kết nối kịp thời với các dịch vụ phù hợp có thể tạo nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển về sau.
Quốc Thái
