Xe điện, tái chế nhựa có thể được giảm 2% lãi vay
Doanh nghiệp sản xuất xe điện, tái chế nhựa, phát triển năng lượng tái tạo hay hộ trồng lúa giảm phát thải có thể được giảm 2% lãi suất vay mỗi năm nếu dự án đáp ứng các tiêu chí xanh, tuần hoàn theo hướng dẫn mới của Chính phủ.
Một khoản vay dành cho dự án xe điện, tái chế nhựa hay điện mặt trời có thể được hưởng mức lãi suất thấp hơn 2 điểm phần trăm mỗi năm so với mức áp dụng thông thường, nếu đáp ứng các điều kiện về dự án xanh hoặc kinh tế tuần hoàn. Chính sách này được cụ thể hóa trong Quyết định 46 do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký, hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Đây là một trong những cơ chế được đặt ra nhằm triển khai chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân theo Nghị định 198 về phát triển kinh tế tư nhân. Thay vì chỉ xác định chung chung thế nào là một dự án “xanh”, quy định mới đưa ra các nhóm hoạt động cụ thể để doanh nghiệp và tổ chức tín dụng có cơ sở đối chiếu.
Theo danh mục được ban hành, có 19 loại hình dự án được xem xét theo tiêu chí kinh tế tuần hoàn. Trong nông nghiệp, các hoạt động như trồng lúa, sắn, mía… nếu có giải pháp giảm phát thải khí nhà kính và thu gom, tái chế từ 50% phụ phẩm trở lên có thể thuộc diện này.
Điểm đáng chú ý là phạm vi dự án tuần hoàn không chỉ nằm ở khu vực nông nghiệp. Các hoạt động sản xuất, tái chế nhựa, dệt may, vật liệu xây dựng và phát triển khu công nghiệp sinh thái cũng được đưa vào danh mục.
Ở nhóm dự án xanh, danh mục gồm 45 loại hình thuộc 7 lĩnh vực. Trong công nghiệp chế biến, chế tạo, các dự án sản xuất bao bì thân thiện với môi trường như nhựa thân thiện môi trường, túi giấy, hộp giấy, sản phẩm từ bã mía, tinh bột… có thể được xem xét.
Để được xác định là dự án xanh, các sản phẩm này phải đáp ứng yêu cầu về an toàn, vệ sinh và được chứng nhận “nhãn sinh thái” trong nước hoặc nước ngoài theo quy định.
Nhiều lĩnh vực khác cũng nằm trong danh mục như năng lượng mặt trời, điện sinh khối, xe điện, du lịch sinh thái hay thu gom, tái chế phụ phẩm nông nghiệp. Như vậy, chính sách không chỉ hướng đến những doanh nghiệp chuyên về công nghệ môi trường mà mở rộng sang các ngành sản xuất, nông nghiệp, giao thông và dịch vụ có khả năng tạo tác động tích cực về môi trường.
Không phải cứ “xanh” là được giảm lãi
Một điểm quan trọng trong cơ chế mới là việc xác định dự án xanh không dựa đơn thuần vào tên gọi hay lĩnh vực hoạt động. Dự án phải đáp ứng các tiêu chí cụ thể được quy định trong danh mục.
Cùng với tiêu chí dành cho dự án, Chính phủ cũng đưa ra khung ESG nhằm hình thành chuẩn chung về môi trường, xã hội và quản trị đối với khu vực tư nhân. Các yêu cầu được thiết kế theo quy mô của từng chủ thể, thay vì áp dụng một bộ tiêu chuẩn giống nhau cho tất cả.
Với cá nhân và hộ kinh doanh, nhóm tiêu chí ESG tự nguyện được thiết kế ở mức 3 tiêu chí do chủ thể lựa chọn. Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ phải thực hiện 6 tiêu chí, trong khi yêu cầu tăng dần theo quy mô doanh nghiệp.
Bên cạnh những tiêu chí tự nguyện, các chủ thể vẫn phải thực hiện nhóm tiêu chí mang tính tuân thủ. Các nội dung cơ bản gồm quản lý chất thải, khí thải, nước thải; có hợp đồng lao động và thực hiện bảo hiểm xã hội cho người lao động; xây dựng bộ quy tắc ứng xử trong hoạt động kinh doanh.
Cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cũng phải công khai báo cáo ESG và chịu trách nhiệm đối với thông tin, số liệu đã công bố.
Cơ chế này đặt ra yêu cầu minh bạch cao hơn đối với doanh nghiệp muốn tiếp cận các chính sách hỗ trợ gắn với tiêu chí xanh. Việc công bố thông tin không chỉ phục vụ mục tiêu đánh giá môi trường mà còn tạo cơ sở để các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý xác định mức độ đáp ứng của từng dự án.
Theo Quyết định 46, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm công bố danh sách dự án xanh trên địa bàn và cập nhật định kỳ vào ngày 30/6 và 31/12 hàng năm.
Ở cấp Trung ương, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật, liên thông dữ liệu về dự án xanh, dự án tuần hoàn và ESG vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư.
Ngân hàng Nhà nước được giao hướng dẫn các ngân hàng thương mại triển khai quyết định. Đây là khâu quan trọng để chính sách giảm lãi suất có thể đi từ danh mục dự án trên giấy vào hoạt động tín dụng thực tế.
Với doanh nghiệp, lợi ích trước mắt là khả năng giảm chi phí vốn khi dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện. Tuy nhiên, để tiếp cận ưu đãi, doanh nghiệp sẽ phải chứng minh dự án đáp ứng các tiêu chí xanh hoặc tuần hoàn, đồng thời thực hiện những yêu cầu liên quan đến môi trường, người lao động và quản trị.
Trong bối cảnh chi phí vốn vẫn là một yếu tố quan trọng đối với quyết định đầu tư, mức hỗ trợ 2 điểm phần trăm mỗi năm có thể trở thành một động lực tài chính để doanh nghiệp cân nhắc chuyển đổi công nghệ, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải. Quy định mới đồng thời tạo một khung tiêu chí thống nhất hơn để ngân hàng nhận diện những dự án được xem là xanh, thay vì phụ thuộc vào cách hiểu khác nhau giữa từng tổ chức.
Thanh Tùng
