Chuyển đổi số trong y tế không đơn thuần là thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu điện tử, mà cần tạo ra những thay đổi thực chất trong cách bệnh viện vận hành, bác sĩ đưa ra quyết định và người bệnh tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Đây cũng là thông điệp được nhấn mạnh tại Hội nghị khoa học với chủ đề “Y học hội nhập và chuyển đổi số – Bước tiến trong đào tạo y khoa và thực hành lâm sàng”, diễn ra ngày 9/10 tại TP.HCM.
TS.BS.CKII Vũ Trí Thanh – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức
Sự kiện do Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức phối hợp với Trường Đại học Nguyễn Tất Thành tổ chức, thu hút hơn 450 chuyên gia, bác sĩ, giảng viên và nhân viên y tế trong và ngoài nước. Chương trình gồm một phiên toàn thể, chín phiên chuyên đề và 60 báo cáo khoa học, tập trung vào các vấn đề từ chẩn đoán, điều trị, chăm sóc người bệnh đến đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ trong quản lý bệnh viện.
Phát biểu tại hội nghị, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho rằng chuyển đổi số là công cụ, trong khi đổi mới giáo dục và đào tạo mới là nền tảng để hình thành đội ngũ thầy thuốc tương lai có năng lực chuyên môn, đáp ứng các chuẩn mực hội nhập và làm chủ công nghệ y sinh học hiện đại.
Theo ông, chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học và đào tạo y khoa cần được triển khai theo một định hướng thống nhất, lấy chất lượng điều trị và an toàn người bệnh làm mục tiêu. Việc đầu tư thiết bị hiện đại hay đưa các phần mềm vào hoạt động sẽ khó tạo ra hiệu quả bền vững nếu không đi kèm thay đổi trong quy trình chuyên môn, năng lực nhân sự và phương thức quản trị.
Trong bối cảnh TP.HCM hướng đến trở thành trung tâm y tế chuyên sâu, chất lượng cao của khu vực, yêu cầu đặt ra với các cơ sở khám chữa bệnh không chỉ là mở rộng quy mô hoặc phát triển thêm kỹ thuật mới. Bệnh viện cần có khả năng tiếp nhận tri thức, tổ chức nghiên cứu, đánh giá hiệu quả và chuyển hóa các tiến bộ khoa học thành giải pháp phù hợp với thực tiễn điều trị.
Một trong những vấn đề được đặt ra là chuyển từ số hóa hồ sơ sang ứng dụng dữ liệu trong quá trình ra quyết định và quản trị. Bệnh án điện tử cần được kết nối, khai thác hiệu quả; trí tuệ nhân tạo (AI) phải được sử dụng phù hợp với nhu cầu chuyên môn, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và quyền riêng tư của người bệnh.
Nghiên cứu khoa học cũng cần xuất phát từ những vấn đề thực tế tại bệnh viện. Thay vì chỉ chú trọng số lượng công trình công bố, các đề tài cần hướng đến giải quyết khó khăn trong chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý, qua đó tạo ra giá trị cụ thể cho hoạt động khám chữa bệnh.
Quan điểm này cho thấy hiệu quả của một bệnh viện hiện đại cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện, từ chất lượng chuyên môn, an toàn người bệnh đến hiệu quả sử dụng nguồn lực và trải nghiệm của người dân. Công nghệ không phải đích đến cuối cùng mà là phương tiện để cải thiện toàn bộ quá trình chăm sóc sức khỏe.
Từ thực tiễn triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi có thể đo lường trong hoạt động chuyên môn và quản trị.
TS.BS.CKII Vũ Trí Thanh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, cho biết đơn vị đã ứng dụng công nghệ thông tin vào khám chữa bệnh từ nhiều năm trước. Năm 2016, bệnh viện được Bộ Y tế lựa chọn tham gia thí điểm bệnh án điện tử. Đến nay, bên cạnh hệ thống bệnh án điện tử, bệnh viện đã xây dựng các phần mềm quản trị và bảng điều khiển dữ liệu (dashboard) phục vụ công tác điều hành.
Các hệ thống này cho phép theo dõi hoạt động khám chữa bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và thời gian chờ của người bệnh qua từng công đoạn, từ lúc bắt đầu khám đến khi nhận thuốc. Dữ liệu thu thập được giúp bệnh viện nhận diện những khâu có nguy cơ ùn tắc, quá tải để điều chỉnh quy trình, phân bổ nhân lực và bổ sung trang thiết bị phù hợp.
Đáng chú ý, thời gian hoàn thành một bệnh án đã giảm đáng kể khi chuyển từ hồ sơ giấy sang hồ sơ điện tử. Theo ông Thanh, trước đây bác sĩ mất trung bình khoảng 90 phút để hoàn thành một bệnh án. Với bệnh án điện tử, thời gian này có thể giảm còn khoảng 30 phút.
Như vậy, mỗi bệnh án giúp tiết kiệm khoảng 60 phút xử lý hành chính, tương đương mức giảm gần 67%. Nếu được duy trì trên quy mô lớn, thay đổi này có thể góp phần giảm áp lực công việc, đồng thời tạo thêm thời gian để bác sĩ trao đổi, giải thích và tư vấn cho người bệnh.
“Giảm thời gian làm công tác hành chính, trả lại thời gian cho bác sĩ tiếp xúc với người bệnh, hỏi bệnh kỹ hơn, giải thích và tư vấn để người bệnh hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình”, ông Thanh chia sẻ.
Ngoài hoạt động khám chữa bệnh, các công cụ số còn hỗ trợ kiểm soát thuốc và vật tư y tế. Việc theo dõi lượng tồn kho theo thời điểm giúp bệnh viện chủ động hơn trong quản lý nguồn lực, hạn chế những bất cập liên quan đến cung ứng và sử dụng vật tư.
Một hướng đi khác được Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức quan tâm là khai thác dữ liệu để nâng cao chất lượng chuyên môn và từng bước cá thể hóa điều trị.
Theo lãnh đạo bệnh viện, các phác đồ chẩn đoán và điều trị đang được xây dựng, chuẩn hóa dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế và các hội chuyên ngành quốc tế. Việc tuân thủ phác đồ được tăng cường thông qua hoạt động bình bệnh án và đánh giá chất lượng chuyên môn.
Về lâu dài, dữ liệu y tế có thể hỗ trợ bác sĩ đưa ra lựa chọn điều trị phù hợp hơn với đặc điểm của từng người bệnh, thay vì chỉ căn cứ vào tên bệnh hoặc các biểu hiện chung. Những yếu tố như tình trạng sức khỏe, đặc điểm sinh học và khả năng đáp ứng thuốc cần được xem xét trong quá trình đánh giá, lựa chọn phương án điều trị.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, bệnh viện cần xây dựng cơ sở dữ liệu lớn có chất lượng, được chuẩn hóa và có khả năng khai thác. Dữ liệu về mô hình bệnh tật, nhóm bệnh phổ biến và nhu cầu điều trị không chỉ hỗ trợ quyết định chuyên môn mà còn giúp dự báo nhu cầu nhân lực, thuốc, vật tư và trang thiết bị.
Tuy nhiên, lãnh đạo bệnh viện cũng nhìn nhận việc ứng dụng công nghệ thông tin và AI vẫn cần được triển khai từng bước, phù hợp với điều kiện thực tế. Chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối hệ thống, quy trình bảo mật và năng lực sử dụng công nghệ của nhân viên y tế là những yếu tố cần được chú trọng.
TS.BSCKII Vũ Trí Thanh cho rằng chuyển đổi số phải gắn với việc cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng chăm sóc, thay vì chỉ tập trung vào công cụ kỹ thuật.
Hội nghị với chín phiên chuyên đề trải rộng từ tim mạch, nội thần kinh, nội khoa, nhi khoa, ngoại khoa, dược, điều dưỡng đến y học dự phòng, quản lý chất lượng, xét nghiệm, tâm lý lâm sàng và quản trị bệnh viện đã tạo diễn đàn trao đổi kiến thức giữa các lĩnh vực.
Theo TS.BSCKII Vũ Trí Thanh, hội nhập và chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu thực tiễn đối với đào tạo và chăm sóc sức khỏe. Việc kết nối bệnh viện, cơ sở đào tạo và chuyên gia sẽ tạo điều kiện để các tiến bộ khoa học được chuyển hóa thành giải pháp trong thực hành.
Từ câu chuyện giảm thời gian lập bệnh án đến định hướng khai thác dữ liệu lớn, bài toán chuyển đổi số của ngành y tế không chỉ nằm ở tốc độ ứng dụng công nghệ. Giá trị cốt lõi là giúp bác sĩ có thêm điều kiện tập trung vào chuyên môn, hỗ trợ bệnh viện sử dụng nguồn lực hiệu quả và bảo đảm người bệnh được chăm sóc an toàn, chất lượng hơn.
Phan Thái
